մեր լեռներան

Մտավորականի ինքնագործունեությունը աղետալի բան է

Մտավորական մարդը իր կամքից անկախ ունի պատասխանատվություն իր ժամանակաշրջանի համար։

Ինչպե՞ս եմ ես տեսնում այդ պատասխանատվության արտահայտումը։ 

Բոլորս անշուշտ գիտենք Վերնատան մասին։ 

Իմ կարծիքով, ամենում առանցքային տեղ էր զբաղեցնում մտավորականության միաբանությունը եւ համատեղ քննարկմամբ մեր ժողովրդի խնդիրների զննումը, դրանց դուրս բերումը եւ այդ ուղղությամբ քայլերի ձեռնարկումը։

Եվ ըստ այդմ արդեն հնարավոր է, օրինակ, որոշում կայացվի, որ մեզ անհրաժեշտ են թեմատիկ պատմավեպեր եւ ահա գրողները ստանձնեն տարբեր թեմաների շուրջ վեպերի գրումը։

Այսինքն մարդիկ ոչ թե կանգնում են եւ ի լուր բոլորի հայտարարում թե որն է սխալ, որը՝ ճիշտը եւ հետո երբեմն բողոքում, թե իրենց լսող չկա, այլ համաձայն առկա խնդիրների, ստանձնում են պատասխանատվություն եւ ձեռնարկում կոնկրետ քայլեր։

Մտավորականի ինքնագործունեությունն աղետալի բան է։ Մտավորական մարդկանց գործունեությունը առանցքային հարցերում պետք է լինի փոխհամաձայնեցված եւ նպատակային։

Վերնատան էությունը հենց դրանում է, ոչ թե անվանումը, ձեւը։ Ինչու եմ սա շեշտում, որովհետեւ հաճախ մտավորական մարդկանց հավաքը հենց նույն մարդիկ շտապում են անվանել Վերնատուն։ Բայց պետք է գնալ բովանդակության հետեւեից, որն է միաբանությունը, համատեղ աշխատանքը եւ պատասխանատվության ստանձնումը։

մեր լեռներան

Մարտական աքաղաղը

Ծառաներից մեկն արքայի մարտական աքաղաղին էր վարժեցնում։ Մի օր արքան հարցրեց նրան.

- Աքաղաղը պատրա՞ստ է մարտի։

- Դեռ ոչ, տիրակալ, - պատասխանեց ծառան, - նրա քայլվածքը գոռոզ է, նա շուտ է բռնկվում զայրույթով։ 

Մի քանի օրից արքան կրկին հարցրեց նույն բանը։

- Դեռ պատրաստ չէ, տիրակալ, - ասաց ծառան, - նրա հայացքը լի է չարությամբ, ամեն մի ձայնի արձագանքում է, կատաղի թափահարում թևերը։

Անցավ տաս օր և արքան կանչեց ծառային.

- Դե ի՞նչ, պատրա՞ստ է աքաղաղը։

- Պատրաստ է, տիրակալ, - պատասխանեց ծառան, - նույնիսկ եթե մոտակայքում այլ աքաղաղների ձայներ են լսվում, նա չի արձագանքում։ Հեռվից նայելիս թվում է,  թե նա քարից է կերտված։ Մնացած աքաղաղները կվախենան նրա հետ մարտի բռնվել և կփախչեն՝ միայն նրա ստվերը տեսնելով։

Թարգմանությունը՝ Paul Tshagharyan


մեր լեռներան

Խաղասերներին եւ ոչ միայն

Դաժան բան եմ ասում, բայց պիտի ասեմ։ 

Ասում եմ բոլոր խաղաղասերին եւ ոչ միայն։ Ըստ էության կապ էլ չունի թե ով է հասցեատերը։ Չեմ էլ իմանում թե ինչու հենց հիմա եմ գրում սա։ Բայց սովորաբար ինչ որ գրում եմ, խմորման ընթացք է ունենում։

Ինչքան էլ խաղաղություն "տենչանք", թերեւս չկարողանանք Դանիել Վարուժանի չափ կրել այդ արժեքը մեր մեջ, ում  "Հացին երգը" չհրապարակված աշխատությունը կրծքի տակ տանում էին տանջահար սպանության։ 

Չգիտեմ քարով են ջարդել իր գլուխը, թե խնայել ու գնդակահարել են, բայց ինքը այդպես էլ չի իմացել, կապրի արդյոք իր գլուխգործոցը թե ոչ։

Բայց նախախնամաություն կա, թերեւս, որ ապրեց իր կրծքի տակ պահածը, իսկ թե ինչպես ապրեց բանաստեղծությունների ձեռագիր այդ շարքը ու հասավ մեզ, կարող եք գտնել համացանցում։

 Իսկ ստորեւ, այդ շարքի վերջին ակորդներն են,  որ կարդացողի ականջներում երբեմն հնչում են շեփորների հնչյունով ....

Արևելյան կողմն աշխարհի

Խաղաղությո՜ւն թող ըլլա…

Ո՛չ արյուններ, քրտինք հոսին

Լայն երակին մեջ ակոսին.

Ու երբ հնչե կոչնակն ամեն գյուղակի՝

Օրհներգությո՜ւն թող ըլլա:

Արևմտյան կողմն աշխարհի

Բերրիությո՜ւն թող ըլլա…

Ամեն աստղե ցող կայլակի,

Ու ամեն հասկ ձուլե ոսկի.

Եվ ոչխարներն երբ սարին վրա արածանին՝

Ծիլ ու ծաղի՜կ թող ըլլա:

Հյուսիսային կողմն աշխարհի

Առատություն թող ըլլա…

Ոսկի ծովուն մեջ ցորյանին

Հավետ լողա թող գերանդին.

Ու լայն ամբարն աղուններուն երբ բացվի՝

Բերկրությո՜ւն թող ըլլա:

Հարավային կողմն աշխարհի

Պտղաբերում թող ըլլա…

Ծաղկի՜ մեղրը փեթակներուն,

Հորդի գինին բաժակներուն.

Ու երբ թխեն հարսերը հացը բարի՝

Սիրերգությո՜ւն թող ըլլա։

Մեր բանակի կենացը։ Տղերքի կենացը։

մեր լեռներան

Հայի գենը ծաղրողները ֆաշիստ են

ՖԲ այս գրառումը բերում եմ նաեւ ԿՄ։
Որքան հասկանում եմ, այն հաճախ է պետք գալու։


Չգիտեմ ով, ինչու եւ երբ սկսեց ծաղրել եւ թրոլ անել «ՀայուԳեն» արտահայտությունը։

Բայց ենթադրում եմ, որ դրանք էն մարդիկ են, ովքեր կա՛մ չունեն հայկական ծագում, կա՛մ էլ խառնուրդ են եղել ու իրենց դաստիարակությունն այնպիսին է եղել, որ զզվել են իրենց հայկական գեներից։

Դրա պատճառով բարդույթ է առաջացել սրանց մոտ։ Էս տեսակը ժամանակի ընթացքում զզվում է ամեն բանից, ինչ հայկական է կամ հիշեցնում է հայկականը։

Դե որոշներն էլ ալիքի տակ ընած սկսել են իրենց հերթին շարունակել այդ հիմարությունը։

Բայց սա ֆաշիզմի հստակ դրսեւորում է մեր քթի տակ, հենց մեր մեջ, որն այդպես էլ անպատասխան մնաց։

Ու հա, սա ես պատահական չեմ գրում Ապրիլի 23-ին։ Որովհետեւ ցեղասպանություն ենթարկվեցինք մենք այն պատճառով, որ հայ էինք։

Ու այսօր շատերը ծաղրում են մեր ընդհանուր առանձնահատկությունը՝ Հայի գենը։

Եւս մեկ անգամ չեմ զլանում հստակեցնել, սա ֆաշիզմի հստակ դրսեւորում է։

մեր լեռներան

Ռոբերտ Էլլիսը հայերի մասին

Գրառումը տեսա ՖԲ֊ում, օգտատեր Աշոտ Ալիկի մոտ։ Նպատահարմար եմ համարում այն զետեղել նաեւ իմ մատյանում։

Դեռ XIX դարի կեսերին Ռոբերտ Էլլիսը մարգարեական կանխազգացումով զգուշացնում էր մարդկությանը, հայ ժողովրդին սպառնացող մեծ վտանգի մասին: Իր ուսումնասիրությունների հիման վրա, մեկը մյուսի ետեւից, հրատարակեց մի շարք անգնահատելի կարեւորության աշխատություններ, որոնք, ըստ երեւույթին, հետագայում ակներեւ է եւ հիմա հասկանալի պատճառներով, լայն տարածում չստացան:

Դրանք էին․

1. «Օժանդակություն Իտալիայի եւ Հունաստանի ազգագրությանը» — (Contributions to the ethnography of Italy and Greece, by Robert Ellis, 1858):

2․ «Էտրուսկների հայկական Ծագումը» — (The Armenian Origin of the Etruscans, by Robert Ellis, 1861)։

3․ «Հին Իտալիայի Ասիական կապակցությունը» — (The Asiatic affinities of the old Italians, by Robert Ellis, 1870)

4․ «Էտրուսկների եւ Բասկերի լեզուների ակունքները» — (Sources of the Etruscan and Basque Languages, by Robert Ellis, 1886) եւ այլն…

Collapse )
մեր լեռներան

Մղձավանջային ավագ դպրոց

ՖԲ֊ում կատարածս այս գրառումը մեծ արձագանք ստացավ։

Քանի որ որոշել եմ առանցքային հրապարկումներս պահել նաեւ ԿՄ֊ում, ապա այն զետեղում եմ այստեղ․

Քանի որ «Իրական դպրոց» գնալու թեման քիչ քիչ ավելի արդիական է դառնում, ուզում եմ անկեղծ մի բան ասել։

Անցած տարի ես առաջին անգամ բախվեցի դպրոցների տնօրենների կողմից կազմակերպված լոբբինգին, որը ոչ միայն «Իրական դպրոցին» է վերաբերում, այլ առհասարակ, միջին մասնագիտական ուսուցման հաստատություններին (մեր մեջ ասած քոլեջներին):

Քանի որ դպրոցների բյուջեն ձեւավորվում է աշակերտության քանակով, տնօրեններն իրենց պոստը պահելու համար հաճախ գնում են զավեշտալի քայլերի, որպեսզի հետ պահեն իրենց աշակերտներին ավելի վաղ այլ կրթական հաստատություն գնալու համար մտքից։

Ու այստեղ սկսում են խոսակցություններ, որ դա թերի ուսուցում է, էդտեղ դիպլոմ չեն տալիս(ախ այդ անիծյալ դիպլոմացավը), բան չեն սովորեցնում եւ այլն, եւ այլն։

Իսկ ի՞նչ է կատարվում 10-12-րդ դասարաններում։

Սիրելի ծնողներ, երբեւէ անկեղծ խոսե՞լ եք ձեր երեխաների հետ, թե ինչով են զբաղվում ավագ դպրոցնում։

Սիրելի ուսուցիչներ, իսկ դո՞ւք ինչ կասեք։ Որքանո՞վ է արդյունավետ ձեր դասը բոլոր աշակերտների համար։

Քանի՞ տոկոսն է իսկապես սովորում ավագ դպրոցում։

Ու սա փոխկապակցված հանցագործություն եմ ես համարում։ Քանի որ շատ աշակերտներ պարզապես վատնում են իրենց 3 տարիները, հետո հաճախ եւս 4 տարի բակալավրում (երեխեն պիտի դիպլոմ ունենա կարգախոսով), հետո նոր մտածում որտեղ աշխատեն։

7 տարի, շատերը պարզապես մղում են դեգրադացման իրենց երեխաներին։ Ու կրթական այս համակարգը խժռում է մեր շատ ջահելների ամենալավ տարիները։

Collapse )
մեր լեռներան

Երրորդ համաշխարհային պատերազմ

Մեծ Պատերազմ է, որն արդեն ուրվագծվում է ԱՄՆ֊ում։ 

«Դեմոկրատները» իրենց՝ խռովություններ հրահրելու աշխարհում կուտակած փորձը լարել են Թրամփի դեմ։

Կորոնան կարծես թե արագացրեց պրոցեսները ու գնալով համաշխարհային ստվերային կառավարության հիմքերը թուլանալու են։ 

Փլվում է աշխարհը։ 

Շուտով կրոնական հիմնավորումներ էլ կգան ու սա շատերի կողմից կանվանակոչվի «Սրբազան պատերազմ»։ 

Դա հավանաբար կանի Հռոմի պապը։

մեր լեռներան

8 տարի առաջ, էս օրերին ․․․

Տեսա Ինստիգեյթ Մոբայլի հայտարարությունը ու հիշեցի, որ սրանից 8 տարի առաջ հենց էս օրերին սկսել էինք առաջին դասընթացները Գորիսում ու ես վերջնականապես Երեւանից տեղափոխվեցի Գորիս։

Առաջին դասընթացավարն էլ Arsen Hakobyanն էր։ :)))

Էսօր արդեն չգիտեմ որերորդ դասընթացն է ու որ հաշվենք, 300֊ի մոտ մարդ է սովորել Ինստիգեյթ Ուսումնական կենտրոնում, որի մի մասն աշխատում է այսօր Գորիսում, մի մասը՝ Երեւանում՝ ամենատարբեր ընկերություններում։

Շատերը եկան֊գնացին։

Վերջը ես էլ ինչ որ իմաստով գնացի (2015 թվին հիմնեցինք ՕգմենթԱրը) ու էսօր Ինստիգեյթ Մոբայլում 50-ից ավել մարդ է աշխատում, ՕգմենթԱրում էլ 10֊ին մոտ։

Հիմա էլ արդեն մի տարի է սկսել ենք Իրական դպրոցը։ Որ պատկերացնում եմ 8 տարի հետո ինչ պիտի լինի Իրական դպրոցը, սիրտս թրթռում է։

Էս ամեն ինչի համար ուզում եմ առանձնահատուկ շնորհակալություն հայտնել Վահագն Պողոսյանին, ում կատարած գործերի մասին դեռ շա՜տ են խոսելու։

մեր լեռներան

Անախաթու, պոզերդ հանի տեսնամ

Ժողովրդական այս երգը պարզվում է շատ տեղեր է տարածված, որը նվիրված է խխունջին։
Երգը երգում են, խխունջին համոզելու համար դուրս գա իր պատյանից։
ՖԲ Նշխար խմբգում գրելուց հետո, պարզվեց, որ այն տարածում ունի հայկական լեռնաշխարհի ամենատարբեր վայրերու, որը նշանակում է, որ այն շատ հին է։

Քննարկումների արդյունքում մոտավոր այս պատկերը ստացվեց․
(Ներկայացված է Կապանի բարբառով)

Արջախաթու, արջախաթու, (կամ անախաթու)
քու հար, քու մար յեկալըն,
վսկե չըխկին պերալըն,
քարեն տակեն կյեղալն,
պոզերթ հանե՝ տսնամ,
չըխկին քըցիմ նեստավ,
արջախաթու, արջախաթու ....

Իսկ Գորիսում նաեւ տարածված է եղել․

Կարագ կտամ, մեղր կտամ,
Պոզերդ հանի տեսնամ

Ավելի վերջերս էլ այսպես․

Թաչնա մամուդ պապուդ ըսիլու եմ,
Վեր պապիրոս ես քաշալ։ )))

Ես խնդրեցի քրոջս՝ Աստղիկին, դաշնամուրով նվագի մեղեդին եւ արագ այն տեղադրեցի համացանցում։
Ահա սա էլ մեղեդին․
https://youtu.be/EZP0Kc6WE6k

մեր լեռներան

Հունվարին երկու գիրք ավարտեցի )

Հունվարին հասցրեցի 2 գիրք ավարտել` Սերո Խանզադյանի "Մխիթար Սպարապետը" ու Գաբրիել Մարկեսի "Հարյուր տարվա մենությունը"։

Երկուսն էլ իրենց ազդեցությունն ունեցան։

Հասկացա, որ Սյունիք/Արցախն այդ ժամանակաշրջանում էլի կանգնած էր Օսմանյան Կայսրության բկին, երբ նա ցանկանում էր իր սահմանները հասցնել Բաքու։

Հասկացա, թե ինչ հուժկու հակաեկեղեցական քարոզ կա սովետական քարոզչությունում, որն իր պատվավոր տեղը ուներ Սերոի գրերում։

Բանից անտեղյակ պիտի լցվեի խորը ատելությամբ ու արհամարհանքով մեր եկեղեցու հանդեպ։

Երկար ժամանակ ձիերի սմբակների ձայներն ու ռազմական աղաղակները ականջներիցս դուրս չէր գալիս։

Որոշեցի որ պիտի հարստանամ ու Game of Thrones ի նման սերիալ նկարեմ 18-րդ դարի իրադարձությունների մասին։

Իսկ Մարկեսը վերահաստատեց իմ այն համոզմունքը, որ ապրելն իսկապես ամեն մարդու խելքի բանը չէ եւ այն չկարողանալու պատճառով մարդկության մեծամասնությունը դատապարտված է միայնության, չհասկացվածության եւ խորը ինքնամփոփության, որը սփռում է հոգեւոր դատարկություն ամենուր։ Երկար կարելի է փիլիսոփայել այս թեմաներով, բայց շատ ձգձգելու դեպքում հանկարծ կնկատենք որ թռավ ժամանակը ու կարգին չհսացրեցինք հասկանալ այս կյանքի Բանը։

Ինչ որ է, հաճելի էր։ Ասեցի կիսվեմ։